ದೇವಿಯರ ಹಬ್ಬ ನವರಾತ್ರಿ
ನವರಾತ್ರಿ, ಮಹಾನವಮಿ, ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಹಬ್ಬಧಾಮಿರ್ಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಸಾಮಾಜಿಕ ಐಕ್ಯವನ್ನುತರುವಒಂದು ಮಹಾ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಆಧಾರ, ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಹತ್ವಗಳಿವೆ.ಸರ್ವಮತ ಪಂಥಗಳ ಬಂಧು-ಬಾಂಧವರು ಒಂದಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನೆಯ ಹಬ್ಬ. ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪೂಜೆ ವಿಶೇಷವೆನಿಸಿದರೆ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡಿಯಆರಾಧನೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಾಡಹಬ್ಬಕ್ಕೆಐತಿಹಾಸಿಕ "ನ್ನೆಲೆಯೂಇದೆ. ವಿಜಯನಗರದಅರಸರು ಹಂಪಿಯ ಮಹಾನವ"ು ದಿಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಜೃಂಭಣೆುಂದ ನವರಾತ್ರಿಉತ್ಸವ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನಾನಂತರ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೈಸೂರುಒಡೆಯರ ಮನೆತನದವರುದಸರಾಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಆಯಾಮವನ್ನೇ ನೀಡಿದರು. ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇಂದಿನವರೆಗೂಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಕೀರ್ತಿ ಮೈಸೂರಿನಒಡೆಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಮೆರವಣಿಗೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.ಕ್ರಿ.ಶ. 1610 ರಲ್ಲಿರಾಜಒಡೆಯರ್‌ಅವರಿಂದಆರಂಭಿಸಲಾದಜಂಬೂಸವಾರಿ ಇಂದಿಗೂ ದಸರೆಯ ಪ್ರಮುಖಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿಯ "ಶೇಷತೆಯಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಈಗ ಅದು ಸರಕಾರದಿಂದ ನಡೆಸುವ ಭುವನೇಶ್ವರಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.ಜಂಬೂಸವಾರಿ, ದೀಪಾಲಂಕಾರ, ಲಲಿತ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ 10 ದಿನಗಳಕಾಲ ನಡೆಯುವದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದೇಶ "ದೇಶಗಳ ಜನರನ್ನುಆರ್ಕಸುತ್ತದೆ.
ಹಳೇ ಮೈಸೂರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆ ಕೂಡಿಸಿ ಜನರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿಇದನ್ನು ನಾಡಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೂ "ದ್ವಾಂಸರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಏರಿ‍್ಡಸಿ ಸಾ"ತ್ಯದ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ದೇ" ಉಪಾಸನೆಗೆ ನವರಾತ್ರಿಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪರ್ವ. ಇದು ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನೆಯ ಹಬ್ಬ. ಜಗನ್ಮಾತೆಯುಚಂಡಿಯಾಗಿ, ಚಾಮುಂಡಿಯಾಗಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿ ಭಾರತಿಯಾಗಿ "ಗೆ ಇನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯರ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕಥೆಯುಳ್ಳ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಪುರಾಣವನ್ನುಅಥವಾ ಸಪ್ತಶತಿಯನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಆಸ್ತಿಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿದೇ" ಮಹಾತ್ಮೆಯನ್ನು ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿ "ಜಯದಶ"ುಯಂದು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆಎಂಬುದು ಲೋಕೋತ್ತರವಾದಚರಿತ್ರೆ. ಇದಕ್ಕೆದುರ್ಗಾಸಪ್ತಶತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೂಇದೆ.ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದ 13 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ 700 ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದದೇ"ಯಅದ್ಭುತಕಥೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಣನೆಗಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವಂಥದ್ದು.ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮುನಿ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಕ್ರೌಷ್ಟುಕಿಗೆದೇ" ಮಹಾತ್ಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮನೋಜ್ಞವಾದ ಚರಿತ್ರೆಗಳಿವೆ. ಇದುತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕವಾದತಮೋ, ರಜೋ, ಸತ್ವಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂಥದ್ದು, ಪ್ರಥಮಚರಿತ್ರೆ ಮಹಾಕಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ದ್ವಿತೀಯಚರಿತ್ರೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದು.ತೃತೀಯಾಧ್ಯಾಯ ಮಹಾಸರಸ್ವತಿಗೆ ವಿನಯೋಗಿತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳೆಂದರೆ ಮಧು-ಕೈಟಭರ ವಧೆ, ಮ"ಷಾಸುರವಧೆ, ಚಂಡ-ಮುಂಡ ಹಾಗೂ ಶುಂಭ-ನಿಶುಂಭರ ವಧೆ."ಗೆ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಮಹಾಸರಸ್ವತಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಧು-ಕೈಟಭರ ವಧೆ:
ಕಲ್ಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೆಲ್ಲವೂ ಜಲಮಯವಾಗಿತ್ತು.ಆಗ ಭಗವಂತನಾದ ನಾರಾಯಣನು ಆದಿಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ಮಹಾ"ಷ್ಣು"ನ ಕರ್ಣದಿಂದ ಮಧು-ಕೈಟಭರೆಂಬ ಅಸುರರು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ಸ್ಟೃಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೇಕೊಲ್ಲಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ.ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ತಾಮಸೀಗುಣ ಪ್ರಧಾನಳಾದ ಯೋಗನಿದ್ರಾದೇ"ಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಆಕೆಯ ಮೂಲಕ "ಷ್ಣುವನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ಮಹಾ"ಷ್ಣುವು ಉದ್ಧಟರಾದ ಮಧು-ಕೈಟಭರನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. "ಷ್ಣು"ನ ಮೂಲಕ ಈ ಅಸುರರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣಳಾದ ಈ ದೇ"ಗೆ ಮಧುಕೈಟಭನಾಶಿನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ.ಇದುದೇ" ಮಹಾತ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಥಮಚರಿತ್ರೆ ಮಹಾಕಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು.
ಮ"ಷಾಸುರವಧೆ
ಮ"ಷಾಸುರಒಬ್ಬದೊಡ್ಡದೈತ್ಯ.ಅವನ ಉಪಟಳದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ತತ್ತರಿಸಿದವು.ದೇವತೆಗಳೂ ಸ್ಥಾನ ಭ್ರಷ್ಟ್ರರಾದರು.ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳುಏಕಾಕಿಯಾಗಿಅವನ್ನುಎದುರಿಸದಾದರು. ಆಗ ಎಲ್ಲರೂಒಟ್ಟುಗೂಡಿಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಂದಒಂದೊಂದು ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅಂಶ ಹೊರಬಂದು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯಅವತಾರವಾುತು.ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮತಮ್ಮ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.ತಮ್ಮತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದರು."ಗೆ ಸಮ್ಟ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮ"ಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು.
ಈ ಕಥೆಗಳಿಂದ ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದತತ್ವವೆಂದರೆ ನಮ್ಮನ್ನುತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದ ಬಡತನ, ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮುಂತಾದವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಮ"ಷನ ರೂಪ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿವಾರಣೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.ಅದಕ್ಕೆಎಲ್ಲರ ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿುಂದಉದುಸುವ ಸಂಘ ಶಕ್ತಿ ಬೇಕು ಈ ಸಂಘಶಕ್ತಿಯೇ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ.ಈ ಶಕ್ತಿುಂದ ಹತನಾಗಬೇಕಾದದೈತ್ಯಶಕ್ತಿಯೇ ನಮ್ಮಅಜ್ಞಾನ, ಬಡತನಇತ್ಯಾದಿ."ಗೆ ನವರಾತ್ರಿಅರ್ಥಾತ್ "ಜಯದಶ"ು ನಮ್ಮ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬೇಕು.ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ನಾಶವಾಗಿ ಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಾಗ ನಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕು ಸುಖಕರವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದೇ ಈ "ಜಯದಶ"ುಯ ಸಂದೇಶ.
ಈ ಹಬ್ಬವು ಅಶ್ವಿಜ ಮಾಸದ ಬಹುಳ ಪಾಡ್ಯ"ುುಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ "ಜಯದಶ"ುಯಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಈ ಮಧ್ಯೆ ಬರುವ ಸಪ್ತ"ು, ಅಷ್ಟ"ು, ನವ"ು ಹಾಗೂ ದಶ"ುಗಳಲ್ಲಿ "ಶೇಷ ಪೂಜೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ "ಂದಿನ ದಿನ ಮಹಾಲಯಅಮಾವಾಸ್ಯೆ.ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಎಂದರೆಕತ್ತಲು, ಈ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲೂ ಮಹಾ+ಲಯ, ಮಹಾ "ನಾಶ ಅಂದರೆ ಮಹಾನ ಪರಿವರ್ತನೆಆಗುವುದು.ಆ ದಿನ, ಗತಿಸಿದ ಸರ್ವ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ‍್ಣ ಹಾಗೂ ಭಕ್ಷ, ಭೋಜನಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಅರ‍್ಿಸುತ್ತಾರೆ.ಆದರಿಂದ ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ಸರ್ವಪಿತೃಅಮಾವಾಸ್ಯೆಎಂದೂಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಲಲಿತಪಂಚ"ುಕೂಡ ಬರುವುದು.
ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪಹಾಕುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ"ರುವದು. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಆಗ ವೆಂಕಟೇಶ ಪಾರಿಜಾತ ಹಾಡು ಹೇಳುವರು. ದುರ್ಗಾದೇ"ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಿ ಘಟ್ಟ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಬೆಳಕು ಬರಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವುದೇ ನಂದಾದೀಪದಉದ್ದೇಶ. ಈ ನಿರಂತರ ದೀಪದ ವೃತವನ್ನು ನಿಷ್ಠೆುಂದ ಪಾಲಿಸುವವರು.
ಎಂಟನೆಯ ದಿನ ದುರ್ಗಾಷ್ಟ"ು. ದುರ್ಗಾಷ್ಟ"ುಗೆ ಶಕ್ತಿಪೂಜೆ, ಮೊದಲಿನ ಎಂಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದೊಂದು ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ್ರಿಸಿ "ಜೃಂಭಣೆುಂದ ಮೆರೆುಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಲೋಕಕಂಟಕರಾದ ಶುಂಭ-ನಿಶುಂಭರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬೀರಿದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.ವಾರಾ", ಬ್ರಾ"್ಮ, ಕುಮಾರಿ, ಕತ್ಯಾುನಿ, ಶಾರದಾ, ದುರ್ಗಿ, ಕಾಲರಾತ್ರಿ, ಮಹಾಗೌರಿ, ಲಲಿತಾತ್ರಿ, ಪುರಸುಂದರಿ "ಗೆ ದಿನಕ್ಕೊಂದುರೂಪದಲ್ಲಿದೇ"ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನುಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ, "ಶೇಷ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಂದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನರ‍್ಿಸುತ್ತಾ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ನವರಾತ್ರಿಯ ಮತ್ತೊಂದು "ಶೇಷ.
ಅಶ್ವೀನ-ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ "ದ್ಯಾದೇ" ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಪುಸ್ತಕ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಇದೆ.ಮಹಾನವ"ುಯಂದು ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ, ಆಯುಧ ಪೂಜೆಅಥವಾಖಂಡೆ ಪೂಜೆ ಆಗಬೇಕು.ಅಂದು ನಿತ್ಯಉಪಯೋಗಿಸುವಯಂತ್ರ, ಸಲಕರಣೆ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪರಿಪಾಠ"ದೆ.ದೇ" ಜಗನ್ಮಾತೆಯು ದುರುಳರಾದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನುತನ್ನ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿಅಂದು ಆಯುಧಗಳಿಗೆ "ಶೇಷ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ"ದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಾವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪರಿಭಾ"ಸಬಹುದು.ಇಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳಾದ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಅಹಂಕಾರ ಮದ, ಮತ್ಸರ ಮುಂತಾದವುಗಳೇ ರಾಕ್ಷಸೀ ಗುಣಗಳಾಗಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಈ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಸುರೀಗುಣಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ವೈ" ಗುಣಗಳಾದ ಪ"ತ್ರತೆ, ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರೆಮ, ಆನಂದ, ದಯೆ, ಕರುಣೆ, ಸಂತೊಷ ಮುಂತಾದನ್ನುಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಡಾ: ರಾಜಶ್ರೀ. ಕೆ.ನಾಯ್ಕ.ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ,
ಜಿ. ಚನ್ನಪ್ಪ ಪದ"ಪೂರ್ವ ಮಹಾ"ದ್ಯಾಲಯ,
ಆನಗೋಡು.ದಾವಣಗೆರೆ-ಜಿಲ್ಲೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ : 9449483034
