ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಎಸ್‌ಎಂಎ ಅಡಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ವಿವಾಹ ಅಮಾನ್ಯ: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಬೆಂಗಳೂರು, ಜುಲೈ 25: ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ (Special Marriage Act - SMA), 1954 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿವಾಹವು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ (Void ab initio) ಅಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಚಿನ್ ಶಂಕರ್ ಮಗದುಮ್ ಅವರು, ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು. ಮೃತ ಪತಿಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಬಾಕಿ ಇರುವ ವಿಭಜನೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ (Partition Suit) ಸೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೋರಿದ್ದರು.

ಅರ್ಜಿದಾರರು, ತಾವು 2008ರಲ್ಲಿ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಆ ವಿವಾಹ ನಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದದ್ದು ವಿವಾದಾತೀತ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 4(ಎ) ಪ್ರಕಾರ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಜೀವಂತ ಸಂಗಾತಿ ಇರಬಾರದು ಎಂಬುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಷರತ್ತಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಈ ಷರತ್ತು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡನೇ ವಿವಾಹವು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಅಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪತ್ನಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.

ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಅಂತಹ ಅವಕಾಶವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಡಿ ನಡೆಯುವ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಪಕ್ಷಗಳು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯಂತಹ ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ, ಆ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿತು.

ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣ (Self-contained) ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನೂನಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ವಿವಾಹದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಕೋರುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.

ಈ ಸಂಬಂಧ ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ, ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 4(ಎ)ಯ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಮೀರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.

ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಅಮಾನ್ಯ ವಿವಾಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಾನೂನಿನಡಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶ ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.

ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೋಷ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ, ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ನೆರವೇರಿದ ವಿವಾಹಗಳು, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಏನೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೇ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.