“ದಯವೇ ಧರ್ಮದ ಮೂಲವಯ್ಯಾ'' ಎಂದು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಾರಿದ ಸಂದೇಶವು ಇಂದಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.  

ಮಾನವ ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ದಯೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು. ಇವು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕು.ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಸಸ್ಯ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ಕರುಣೆ ಹೊಂದುವುದು ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ. “ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಕಂಡು, ಅವರಿಗೆ ನೋವು ಕೊಡದೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದು” ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯವಾಗಬೇಕು.  

ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉಷ್ಣಾಂಶ, ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಸಮತೋಲನ, ಇವೆಲ್ಲ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.ನಗರವಾಗಲಿ, ಗ್ರಾಮವಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಾಣಿ, ಪಶು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲಜೀವಿಗಳು ಸಂಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ನೀರಿಗಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದು ದೈನಂದಿನ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ.ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಜಲಮೂಲಗಳು ಒಣಗುವುದು ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನ ಹದಗೆಡುವುದು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ತನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು. ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗ, ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮರಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಇಡುವುದು ಅನೇಕ ಜೀವಗಳಿಗೆ ಜೀವದಾನವಾಗಬಹುದು.ಆದರೆ, ಕೇವಲ ನೀರು ಇಡುವುದೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಿನ ನೀರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು, ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಕಲುಷಿತವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಕಾಳಜಿಯೇ ಅನೇಕ ಜೀವಗಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.ಇದು ಕೇವಲ ಸಹಾಯ ಕಾರ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯಲ್ಲೂ ಜೀವವಿದೆ, ಭಾವನೆಗಳಿವೆ. ಅವು ಮಾತಾಡಲಾರದೇ ಇದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ನೋವು ನಿಜವಾದದ್ದು. ಅದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ.ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹರಡುವ ಮೂಲಕ ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪರಿಸರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಆಗುತ್ತದೆ.ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಇಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ಬಿಸಿಲು, ಅನಿಯಮಿತ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಜಲಸಂಕಷ್ಟ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಸಹಾಯವೇ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಿ-ಪಕ್ಷಿ ಬಗ್ಗೆ ದಯೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ, ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಬೇಕು.ಇದು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಹೌದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆ ಮುಂದೆ ಒಂದು ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆ ಇಟ್ಟರೆ, ಒಂದು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ದಶಕದಷ್ಟು ಪಾತ್ರೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪಾತ್ರೆಗಳು. ಹೀಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ದೊಡ್ಡ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಾರಿದ “ದಯವೇ ಧರ್ಮದ ಮೂಲವಯ್ಯಾ” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನಾವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ.  

ಈ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳೋಣ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಶು, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸೋಣ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶ್ನೆ; ನಾವು ಒಂದು ಪಾತ್ರೆ ನೀರು ಇಡುವುದರಿಂದ ಎಷ್ಟು ಜೀವಗಳು ಉಳಿಯಬಹುದು? ಉತ್ತರ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಒಂದು ಜೀವವಾದರೂ ಉಳಿದರೆ, ಅದು ನಮ್ಮ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಗೆಲುವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಬೇಸಿಗೆಯ ಈ ಕಠಿಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ದಯೆಯ ಹನಿ ಅನೇಕ ಜೀವಗಳಿಗೆ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಲಿ. ದಯೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿಸಲು ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಜೋಡಿಸೋಣ.                           

ರುದ್ರಗೌಡ ಚ ಪಾಟೀಲ 

ಬೈಲಹೊಂಗಲ,  

ಬೆಳಗಾವಿ.