ಬೆಂಗಳೂರು, ಜುಲೈ 18 : ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಎಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅಂತಹ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ಭಾಷಣಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ದೀರ್ಘ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲ, ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದರು.

ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು ಶನಿವಾರ ತಮ್ಮ 89ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದು, ಏಳು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸಾಗಿದ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ದಾಂಪತ್ಯ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರದನಹಳ್ಳಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಎಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡರು ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯ ಹುದ್ದೆಯವರೆಗೆ ಸಾಗಿದ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು ಸದಾ ಬೆಂಬಲದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.

ಪತ್ನಿಯ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ಬಳಿಕ ದುಃಖಿತರಾದ ದೇವೇಗೌಡರು ವೀಲ್‌ಚೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿ, ತಮ್ಮ 72 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರದ ಬಳಿ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು. ಜೆಡಿಎಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿತೈಷಿಗಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೊರಗೆ ಸೇರಿ, ಗೌಡ ಕುಟುಂಬದ ಮೌನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

1937ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುತ್ತಿಗೆಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು 1954ರ ಮೇ 25ರಂದು 21 ವರ್ಷದ ದೇವೇಗೌಡರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಆಗ ಈ ಯುವ ದಂಪತಿ ಮುಂದೆ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಯಾರೂ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಹೋರಾಟಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಏಳುಬೀಳುಗಳು, ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು ದೇವೇಗೌಡರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಉಳಿದರು.

ದೇವೇಗೌಡರು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಆರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೌಡ, ಎಚ್.ಡಿ. ರೇವಣ್ಣ, ರಮೇಶ್ ಗೌಡ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಶೈಲಜಾ ಮತ್ತು ಅನುಸೂಯ ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯದ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದ ನಡುವೆಯೂ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದರು.

ಸಮೃದ್ಧ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು ಸರಳತೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೌಡರ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದವರು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ “ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ವತಃ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ಊಟ ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣಗಳು ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಹುದ್ದೆಗಳತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜೆಡಿಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಕೀಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರು ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವ ಈಶ್ವರ್ ಬಿ. ಖಂಡ್ರೆ ಅವರು ಅವರ ನಿಧನವನ್ನು ಅಪಾರ ನಷ್ಟ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಬಿಜೆಪಿ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿ.ವೈ. ವಿಜಯೇಂದ್ರ ಅವರು ದೇವೇಗೌಡರ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಅವರನ್ನು ಸರಳತೆ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಿದರು.

ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಜನತಾ ಪರಿವಾರದ ದಿನಗಳಿಂದ ದೇವೇಗೌಡರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಒಡನಾಟವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರು ಜೀವನದ ಹಲವು ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇವೇಗೌಡರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣದ ಏರುಪೇರುಗಳ ನಡುವೆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕುಟುಂಬದ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುವುದು. ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಜೆಡಿಎಸ್ ಕಚೇರಿ ಜೆಪಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಅಂತಿಮ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾನುವಾರ ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರದನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.

ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆ, ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾಯಕರ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು, ತ್ಯಾಗ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೌನ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಸದಾ ಉಳಿಯಲಿದೆ.